Generoa eta gaztelaniaren eragina (5 minutuko ikastaroa)

Gaztelaniaz, hainbat formula daude multzo bat izendatzerakoan generoa ez markatzeko:

  • Las personas immigrantes
  • La ciudadanía de Durango
  • El profesorado del instituto
  • La población infantil
  • Las personas propietarias

Euskaraz maskulinoa eta femeninoa bereizteko atzizkirik ez daukagunez, ez dugu horrelako formula berezien beharrik.

Sarritan, baina, gaztelaniaren eraginez, goian aipatu ditugun antzerako esamoldeen kalkoak erabiltzen ditugu. Euskaraz gehienetan plurala jarrita nahikoa dela ahazten dugu:

  • Pertsona etorkinak -> etorkinak
  • Durangoko hiritargoa -> Durangoko herritarrak
  • Institutuko irakaslegoa -> institutuko irakasleak
  • Pertsona jabeak -> jabeak
  • Langilegoa, ikaslegoa… -> langileak, ikasleak…

Generoa eta hizkuntzari dagokionez, kontuan eduki beharreko beste zenbait kontu:

  • Lanbideek ez dute generoa markatua izaten:
    • Arkitekta/arkitekto -> arkitektoa
    • Aktore/aktoresa -> aktorea
  • Hitz maskulinoak modu generikoan erabiltzeko joera dago:
    • Zenbat seme dituzu? -> zenbat seme-alaba dituzu?
  • Izen-abizenak jartzeko eta pertsonen trataeran irizpide berak erabili behar ditugu:
    • Josu Agirre alkate jaunak hartuko du hitza lehendabizi, eta ondoren, Mirenek eta Nekanek ekitaldiaren programa azalduko digute.
    • Josu Agirre alkate jaunak hartuko du hitza lehendabizi, eta ondoren, Miren Goikolea fakultate honetako dekanoak eta Nekane Otaola bertako ikerketa zuzendariak ekitaldiaren programa azalduko digute.

Gakoa batzuetan ez dago erabiltzen dugun hizkuntzan, hitz horien atzean dagoen ikuspegian baizik.

Euskal Herrian gero eta herritar gehiagok dakite euskaraz, baina erabilera geldi dago

Euskal Herriko azken inkesta soziolinguistikoko datuak eman dituzte asteon. Eremu administratiboka izaten dugu datu horien berri, eta asteon Euskal Herri osoko datuak batuta egin dute aurkezpena.

Berria egunkarian egindako erreportajean, horrela laburbildu dituzte azterketaren emaitza nagusiak: “Bat: gero eta euskal herritar gehiagok dakite euskaraz (%28), batez ere gazteen artean. Bi: gehienek etxetik kanpo ikasi dute euskara, eta erdaraz egiteko dute erraztasun handiagoa. Hiru: erabileran ez dago egiturazko aldaketarik, batez ere hurbileko esparruetan, lagunartean eta etxean. Eta lau: euskararen erabilera bultzatzearen alde daudela diote gehienek. Aurkakotasuna sekula baino txikiagoa da Euskal Herrian: %56 alde eta %16 kontra.”

Hemen duzue inkestako datuekin Berrian egin duten infografia:

Eta gorago jarritako moduan, hemen erreportaje osoa.

Euskararen aldeko politiketan eraginkorragoak izateko hitzarmena sinatu dute

Iruñean atzo, euskara sustatzeko hitzarmenaren sinadura. Ana Ollok (Nafarroako Gobernua), Bingen Zupiriak (Eusko Jaurlaritza) eta Mathieu Bergek (Euskararen Erakunde Publikoa) ordezkariek sinatu dute. (Argazkia: Iñigo Uriz – Argazkipress)

EAEko, Nafarroako eta Iparraldeko erakundeek akordioa sinatu dute euskararen inguruko politiketan elkarlanean aritzeko. Hitzarmen horri esker, egitasmo hauek burutu gura dituzte, besteak beste:

  • Irakasleen eta ikasleen mugikortasuna sustatuko dira: Irakaskuntzan, Lapurdin, Nafarroa Beheran eta Zuberoan irakasle euskaldunak falta dira sare publikoan. Hori bideratzeko, hiru probintzietako hogei bat ikasle Hegoaldera etorriko dira irakasle ikasketak euskaraz egitera. Hegoaldeko beste hogei Bordeleko unibertsitatera joango dira, karrera amaitu eta frantsesa hobetzeko.
  • Hizkuntza-gaitasun mailak ebaluazteko probak eta sistemak prestatuko dituzte, eta hiru lurralde administratiboetan emandako tituluak baliagarriak izango dira hiru lurraldeetan.
  • Ikasleekin ere truketak egingo dituzte, euskararen erabilera bultzatzeko: hizkuntza egonaldiak eta udalekuak.
  • Hiru erakundeek euskararen inguruko sustapen programak koordinatuko dituzte eta ikerketa soziolinguistikoen barruan lortutako datuak bateratuko dituzte.
  • Europako finantzaketa lortzeko ere baliatuko dute elkarlana.

Eusko Jaurlaritzako, Nafarroako Gobernuko eta EEPko ordezkariek azaldu dutenez, lana elkarrekin eginda “bikoiztasunak eta gastuak” gutxitu gura dituzte, eta euskaraen alde modu eraginkorrago baten jardun gura dute.

ERE (5 minutuko ikastaroa)

Gogoratu ERE lokailuak elementu berri bat indartzen duela, eta beti erreferentziazko hitz horren atzean egongo dela, ondo-ondoan.

Aitor etorri da ERE                                                                                              Aitor ERE etorri da

Datorren astean bilera egongo da ERE                            Datorren astean ERE bilera egongo da

 

Kontuan eduki beharreko zenbait ohar:

  1. Begiratu perpausaren aditza agerian dagoen edo ez. Agerian badago, ERE partikula bakarrik erabili behar da (ez dira zuzenak ERE BAI, ERE EZ, BAITA… ERE, EZTA… ERE). Adibidez:

Bilbora ERE BAI joan nahi du                                                                  Bilbora ERE joan nahi du

EZTA alkateak ERE ez du horren berri izan                        Alkateak ERE ez du horren berri izan

 

2. Aditza ezkutuan dagoenean, ERE BAI, ERE EZ, BAITA… ERE, eta EZTA ERE erabili behar dira. Adibidez:

Amak badaki, eta aitak ERE                               Amak badaki, eta aitak ERE BAI (BAITA aitak ERE)

BAITA ERE / EZTA ERE formekin kontuan eduki gehitzen gabiltzan elementua tartean joan behar dela, EREren aurrean. Adibidez:

Maria bibliotekara joan da, BAITA ERE Jon                 Maria bibliotekara joan da, BAITA Jon ERE

Maria bibliotekara joan da, Jon BAITA ERE

 

3. ERE partikularekin batera BAI / EZ osagaiak daudenean, sarri birritan idazten ditugu, behin bakarrik jarri ordez.

EZTA pentsatu ERE EZ!                                                                                      EZTA pentsatu ERE!

Goizean egongo da, BAITA arratsaldean ERE BAI / Goizean egongo da, BAITA arratsaldean ERE

Durangon euskara eta dantza debekatu zituztenekoa

Duela 80 urte, 1937ko maiatzaren 20an, debekatu zuten lehen aldiz euskaraz berba egitea autoritate faxistek. Donostian eman zuten lehen agindu hura, Bilbora sartu baino hilabete lehenago. Efemeride horren harira, Bizkaiko gobernadore militarrak Durangon euskara eta dantza debekatzeko idatzi zuen agindu baten inguruko artikulua argitaratu du asteon Mugalari.info atariak, eta Dantzan.eus webguneak euskarara ekarri du albistea.

Hemen duzue Durangon, 1938ko martxoaren 30ean,  idatzi zen agindua:

Durangoko udal artxiboko dokumentua

Hizkuntza eskubideen urraketen 1.616 dosier ireki ditu Behatokiak 2016an

Iaz Hizkuntz Eskubideen Behatokiak inoiz baino kexa gehiago jaso zituen. Bitartekari lana egiten du Behatokiak: hizkuntza eskubideen urraketen berri jaso, eta dagozkion erakunde edo enpresari bidaltzen dizkio, auzia konpondu dezan.

5etik 3, administrazio arloko kexak
Behatokiko arduradunek asteon eman dituzten 2016ko datuak, eta guztira 1.616 dosier zabaldu zituzten. Bost kexatik hiru administrazio publikoari lotutako kexak izan ziren; osasun arloan izan zen kexa gehien; polizian eta justizian, ondoren. Neurri baten, normala da kexak gehien bat arlo publikokoak izatea, administrazioaren betebeharra baita herritarren hizkuntza eskubideak errespetatzea.

Akuilari aplikazioa
Iaz kexak igo izana 2015eko azaroan sortutako Akuilari aplikazioari esker izan dela azaldu dute Behatokikoek. Akuilari telefono mugikorren bidez Behatokira kexak helarazteko tresna erabilterraza da. Kexez gain, zorionak ere eman daitezke aplikazioaren bidez, eta azken idatziak ikusteko aukera ere badago.

Gehiago sakondu gura baduzue, hemen albistea Behatokia.eus-en.

Hau, hori, hura (5 minutuko ikastaroa)

Erakusleekin egon ohi diren zalantzak argitzeko grafiko bat prestatu dugu gaurkoan:

Beraz, gogoratu:

  • Agiri hauek aurkeztu behar dira HAZen: eskaera-orria beteta, NANaren fotokopia, errolda agiria…
  • Eskaera-orria ez du behar bezala bete, eta hori dela eta, ezin dugu berekin kontaktatu
  • Duela hilabete egin zuen eskaera, eta idatzi hark oraindik ez du erantzunik izan

 

Lantokietan hizkuntza ohiturak aldatzeko ekimenak fruituak ematen ari dira

BSH konpainiaren lantegia Gasteizen. / BERRIAEusleen metodologia erabilita, lanean hizkuntza ohiturak aldatzeko probak gero eta hedatuagoak dira. Zer da eusleen kontua, baina? Udaleko langile batzuk egina dute proba. Labur esanda, epealdi baten, lankideetako batzuk euskarari eusteko ardura hartzen dute, eta horrek “kutsatu” egiten du giroa, eta handitu egin ohi da euskararen erabilera. (iaz lankide guztiak eusle izan ziren udaletxeko bigarren eta hirugarren pisuan eta ikastetxeetako esperientziaren berri ere eman genuen beste baten)

BSH konpainiaren lantegia Gasteizen. / BERRIA

Bada, azken hileotan hamahiru lantokitan probatu dute metodologia hori, eta neurtu egin dute esperientziaren aurretik zegoen erabilera, esperientziaren ostekoa, eta handik hiru hilabetera neurtutakoa. Jasotako datuen arabera, eusleen metodologiarekin jardun eta hiru hilabetera 11,4 puntu hazi da euskararen erabilera.

Soziolinguistika Klusterrak eta EHUk egin dute ikerketa.

Gaian gehiago sakondu gura baduzue, Soziolinguistika Klusterraren webgunean duzue albistea eta ikerketa beraren argitalpena.

Euskararen alde, errekorraren bila

Gurean, herritarrak euskarara aktibatzeko kanpaina irudimentsuak eta freskoak sortzen dira tarteka. Eibartarrek, oraingoan, erronka potoloa jarri diote euren buruari. Euskararen erabilera sustatzeko Akebai izeneko plataforma sortu dute Eibarren, eta lehen ekimena ekainaren 22an egin gura dute; Guinness errekor bat haustea!

Eibarko Untzaga plazan 2.500 pertsona batzea da erronka, mosaiko erraldoi bat egiteko. Hemen duzue ekimenaren bideoa:

Egungo “Irudi baten aldaketa” kategoriako Guinness errekorra Dubain daukate. Han 2.350 lagun elkartu ziren erronka burutzeko:

Hemendik hilabetera jakingo dugu ea eibartarrek euren helburua lortzen duten!

Informazio gehiago, Akebai plataformaren webgunean