Egilearen artxiboa: Durangoko Udaleko Euskara Zerbitzua

Batua.eus itzultzaile automatikoak nahiko emaitza txukunak ematen ditu, baina…

Inoiz erabili dituzue itzultzaile automatikoak? Interneten testu edo corpus asko daukaten hizkuntza handiekin nahiko ondo funtzionatzen dute, baina euskararekin proba egiterakoan tarteka begiko mina eragiten duten itzulpenak egin izan dira.

Bada, informazio eta komunikazio teknologien mundua aurrera doa, eta gero eta itzultzaile automatiko hobeak garatzen ari dira. Batua.eus da horietako bat; adimen-artifizialean eta sare-neuronaletan oinarritutako itzulpen zerbitzua da, eta probatxo batzuk eginda nahiko emaitza txukunak ematen dituela ikusi dugu. Euskaratik gaztelaniara eta gaztelaniatik euskarara itzultzeko aukera ematen du, eta sistemak ematen duen proposamenean zuzenketak eginda zerbitzua hobetu egiten dela diote sustatzaileek.

Lagungarria izan daiteke Udaleko lanetarako, baina beti komeni da itzultzaile automatikoak proposatzen diguna arretaz irakurri eta guk geuk moldatzea. Izan ere, testu ulergarriak egiteko azken giltza geurea da!

 

Lehen Euskaraldiko datuak esku artean, bigarrenari begira jarriko gara laster

Asteon plazaratu dituzte 2018ko Euskaraldian egindako ikerketaren emaitzak. EHU eta Soziolinguistika Klusterraren ikerketaren arabera, Euskaraldiko parte-hartzaileen euskararen erabilera % 20 hazi zen ariketa sozialak iraun artean. Handik hiru hilabetera jaitsi egin zen joera hori, baina Euskaraldiaren aurretik baino %5,6 altuagoa zen erabilera. Euskal Herri osoko lagin batekin egin dute ikerketa, eta txosten osoa interneten dago eskuragai.

 

 

Ikerketak hainbat datu esanguratsu azalerazi ditu:

  • Hizkuntza ohituretan aldaketa handiena euskara ulertu bai baina mintzatzeko zailtasun edo mugak dituztenek bizi izan zuten. Nolabaiteko zailtasunak eduki arren ‘ahobizi’ eginkizuna hartu zutenengan %27,7tik % 73,3ra igo zen erabilera, eta gero % 41,2ra bajatu zen; euskararekin mugak izan eta ‘belarriprest’ rola hartu zutenen artean, aldiz,
    % 8,9tik % 41,9ra igo zen erabilera, eta handik hiru hilabetera % 16,8 zen. Hona hemen grafiko adierazgarri bat (‘euskaldun osoak’ euskaraz aritzeko inolako zailtasunik ez dutenak dira, eta ‘euskaldun hartzaileak’, berriz, mugak edo zailtasunak dituztenak):

  • Txapa soinean: ahobizien %71ek adierazi du txapa “beti edo ia beti” eraman zuela soinean; belarripresten kasuan, % 65k.
  • Euskaraz berba egiteko aukera gutxien duten herrietan igarri zuten gehien ahobizi eta belarriprestak bisibilizatzeko ariketa: biztanleen % 20 baino gutxiago euskaraz ulertzeko gai diren guneetan % 33,4 igo zen erabilera.

Ikerketaren emaitzak bideo honetan laburbildu dituzte:

Geuk ere egin genuen gure ikerketatxoa Udalean Euskaraldiak izan zuen eraginaz. Blogeko albiste honetan laburtu genituen datuak.

2020an, Euskaraldi sakonagoa

Euskaraldia ekimenaren asmoa edizioz edizio eragin handiagoa izatea da. Hizkuntza ohiturak aldatzeko beste ariketa bat egingo dugu 2020an, sakonagoa; Euskaraldiaren bigarren edizioan, norbanakoen konpromisoaz gain, erronka kolektiboak landuko ditugu. Entitate, lantalde, elkarte eta herriko taldeei ariguneak sortzea proposatuko diegu; euskaraz lasai berba egiteko guneak izango dira ariguneak. Talde babesarekin, ahobizi eta belarriprestek ariketa egiteko giro egokia sortzea izango da helburua. Horren berri izango duzue aurrerago ere, Durangoko Udalean lanketa polita egin daiteke eta!

Ikasturtea laster hasiko da euskara ikasi edo hobetu gura dutenentzat ere

Iraila erronka berriei ekiteko sasoia izaten da, ikastaroetan edo gimnasioan izena ematekoa, baita euskara ikasi eta hobetzekoa ere. Euskaltegietan matrikulazio epea zabalik dago, eta klasera joan ordez euskara praktikatzeko Berbalagun eta Mintzanet moduko ekimenetan parte hartu gura duenak ere aukera du izena emateko. Bestalde, gogoratu langile publikoek irailaren 18ra arte daukazuela aukera hizkuntza eskakizunak egiaztatzeko IVAPen azterketetan izena emateko; argibideren bat gura baduzue, deitu Eli Txurrukari (1082 da bere telefono luzapena). Gogoratu  IVAPen ikastaroetan izena emateko sasoia maiatzean izaten dela.

Hauexek dira euskara ikasteko ber-bertan ditugun aukerak:

Gogoratu euskara ikasteagatik diru-laguntzak ematen dituela Durangoko Udalak.

Euskara praktikatu eta hobetzeko, berriz, bi aukera eder ditugu eskura:

  • Berbalagun, taldean batu eta astean behin euskaraz lagungiroan berba egiteko ekimena.
  • Mintzanet, ordenagailu bidez, on line, euskara praktikatzeko eta euskara praktikatzen laguntzeko ekimena.

Informazio honek zuentzat eta zuen inguruko edonorentzat balio du! Animatu ingurukoak!

Udan irakurtzeko liburua aukeratu duzue? Hona hemen gomendio batzuk!

Uda irakurtaldi ederrak egiteko sasoi paregabea dugu. Baduzue ohiturarik oporretan irakurtzeko? Gaurkoan udaletxeko hainbat langileri udan euskaraz irakurtzeko gomendioak eskatu dizkiegu; liburu kuttunen bat, erraz eta gustura irakurritako nobelaren bat… Hainbat gomendio batu ditugu blogean:

  • Linh jaunaren biloba (Philippe Claudel, itzulpena) eta beste batzuk – Esti Albizu (Bizenta Mogel Biblioteka)

Estik kontatu digunez, aurten bibliotekako Irakurketa Klubean asko gustatu den liburua da Linch jaunaren biloba. Gerratik ihesi beste herrialde batera doazen Linh jaunaren eta haren biloba txikiaren istorioa kontatzen du. Itsas bidaia luze baten ondoren, errefuxiatuentzako aterpe batera eraman dituzte eta aterpetik atera den lehen egunean, beretzat arrotza den herrialde horretako gizon batekin laguntasun harremana hasiko du.

“Irakurle batzuk esan digute liburu horregatik bakarrik merezi izan duela Irakurketa Klubak”

Bibliotekako arduradunak Danele Sarriugarteren azken nobela ere gomendatu digu:  Azala erre: “Liburu freskoa da, igartzen da idazlea gaztea dela eta amaiera biribila iruditu zitzaidan”. Bibliotekan gehien hartzen den eleberrietako bat, berriz, dagoeneko hainbat urte dituen Karmele Jaioren Amaren eskuak da.

  • Hariak (Yoseba Peña) – Informatikako Nerea Erauzkinen gomendioa

 

Nereak azaldu digunez, momentu honetan ‘Hariak’ izeneko liburu hau irakurtzen dabil.

“Hiru kontakizun ezberdin dira eta erraz irakurtzen da. 1936.urtean, 1950.eko hamarkadan, eta borroka armatuan girotutako hiru istoriko kontatzen ditu liburuak. Memoria historikoaren inguruan azken aldian hainbeste hitz egiten den honetan, interesgarria iruditu zait irakurtzea”.

 

 

  • Alkimista (Paulo Coelho) – Beñat Onaindiaren gomendioa (Giza Baliabideak)

“Bizitza, lotura eta muga psikologikoetatik harago, atxikimendurik gabe bizitzera animatzen gaituen eleberria da. Norberaren bide-pertsonalean ez etsitzera animatzen duen liburua, eta ziurtasun guneetatik irtetzearen beharra azpimarratzen duena.

 

  • Bizi baratzea – Jakoba Errekondo – Ekain Muñozen gomendioa (Diru-bilketa)

Aspaldian eleberri gutxi irakurri duela eta, bestelako liburu bat gomendatu digu Ekainek: “Euskal ortuzaleon ‘Santa Sactorum’-a, uda sasoirako benetan aproposa! Zatika eta saltoka irakurtzeko egokia edo beharren arabera kontsultatzeko liburua. Informazio erabilgarri asko du, eta, tarteka, Jakobaren pasadizo xelebre eta kontutxoak kontatzen ditu. Gainera euskara freskatzeko ere balio du. Izan ere, ortu munduan erabiltzen diren ohiko erdarakada asko euskaraz baitatoz jator-jator”.

  • Kutsidazu bidea Ixabel (Joxean Sagastizabal) – San Agustineko Maider Larrañagaren gomendioa

Maiderrek aspaldiko liburu bat gomendatu digu:

“Udarako liburu aproposa – eta miloi bat urte duena – ‘Kutsidazu bidea Ixabel’ irudkitzen zait, barrez ito beharrean di-da baten irakurri nuen”

 

 

 

  • Udal Euskaltegiko pare bat gomendio

Amaitzeko, Udal Euskaltegiko Garbiñe Andrinuak emandako pare bat gomendio dituzue hemen, udan, ahal bada gerizpetan, irakurtzeko modukoak:

Ahaztuen mendekua – Alberto Ladron

Nobela beltza dugu hau. Ika-mika gordina izan dute Anak eta Oskarrek Iratin. Izan ere, Anak jakin du Oskar berekin ez dela lehiala izan. Eztabaidaren ostean, basoan desagertuko da Ana. Jazotakoaren errudun joko duten beldurrez, haren desagertzea ikertzen hasiko da Oskar. Ezustez jositako polizia nobela arina eta entretenigarria da.

 

Kamisoi zuri zetazkoa – Alaine Agirre

Pederastiaren inguruko nobela laburra da. Ingelesa ikasteko kanpamentu batera doan 11 urteko neska da protagonista. Uda berean iritsiko zaizkio hilekoa eta indarkeria. Hamaika urte ditu eta emakumetu egin dute. Badaki diferente jokatu behar duela, nahiz eta ez jakin oso ondo nola. Kontzientzia hori dauka abusatzailea hurbiltzen zaionean. Emakume batek bezala jokatu behar duela uste du, baina egiatan ez ditu ezagutzen jokoaren arauak. Estilo soilez idatzia eta Sara Moranteren ilustrazioz jantzia.

 

 

 

 

‘Mendiak’ eta ‘Egunean behin’, mugikorrerako aplikazio interesgarriak, euskaraz

Gaurkoan euskarazko aplikazio interesgarri biren berri dakargu: Euskal Herriko mendi-ibilbideak batzen dituen ‘Mendiak’ eta lagun artean “pikea” sor dezakeen tribialaren antzerako lehiaketa: ‘Egunean behin’. Bi aplikazioak Eibarko CodeSyntax enpresarenak dira.

  • ‘Mendiak’ aplikazioan Euskal Herriko 2.000 gailur nagusien informazioa biltzen da, informazio praktikoarekin, eta aplikazioari esker, mendizaleek euren igoera guztiak markatu eta gordetzeko aukera dute, baita lagunekin partekatzekoa ere.
  • ‘Egunean behin’ galdera-erantzunen aplikazioa da. Egunean hamar galderako partida eskaintzen digu aplikazioak (kultura, kirola, geografia, gai orokorrak…) eta hiru erantzunen artean aukeratu behar dugu. Euskal Herriko 6.000 lagunek baino gehiagok parte hartzen dute lehiaketan, eta astero sariak egoten dira puntu gehien batzen dituenarentzat eta zozketaz saria irabazten duenarentzat. Sailkapen nagusi bat izaten da asteko puntuekin, eta lagunekin taldeak egin daitezke, astero lehiaketako ‘ranking’ propioa izateko.

Kultur ekintzak eta jaialdia antolatu ditu Berbarok, 30.urteurrenean

Durangoko Berbaro euskara elkarteak 30 urte bete ditu aurten, eta hori ospatzeko hainbat egitasmo antolatuko ditu urte osoan zehar. Udaberrian kultur ekintza interesgarriak eta egun osoko jaialdia izango dira; ekainaren 1eko jaialdian Durangoko euskaltzaleak batu eta elkarrekin egun eder bat pasatzeko gonbidapena egin dute.

Hementxe dauzkazue egitarauak:

Eta urteurren jaialdiko egitarau osoa. Bazkarirako txartelak salgai daude!

21.Korrikaren mezua: euskaraz egin, eragin eta egin arazteko deia

Atzo Gasteizen egin zituen azken pausuak 21.Korrikak. Maialen Lujanbio bertsolari eta Euskal Herriko txapeldunak idatzi du hamaika egunez sekretupean eta Korrikako lekukoaren barruan egon den mezua. Hitzak josten eta ideiak transmititzen abila da, benetan, Lujanbio. Bideoaren lehen minutuetan eta beheko testuan duzue bere mezua; euskara gizartearen ardatzean egon behar dela dio, hain sinple baina hain konplexu.

Bertsoak eta herri bazkaria, besteak beste, Durangon 21.Korrikari harrera egiteko

Apirilaren 13an, amaitu bezperan, helduko da Korrika Durangora, arratsaldeko 18:55ean. Egun horretarako egun osoko egitaraua prestatu du korrika batzordeak, bazkaria ere tartean, eta txartelak salgai daude! Aurretik ere Korrikaren inguruan herria girotzeko ekitaldiak izango ditugu:

  • APIRILAK 11, OSTEGUNA

19:00etan, Bertso Korrika Plateruenan: Onintza Enbeita, Manu Goiogana, Aitor Bizkarra eta Gorka Pagonabarraga. Gai-jartzailea: Leire Vargas.

  • APIRILAK 12, OSTIRALA

Goizean, Korrika Txikia Durangoko kaleetatik: Jesuitetan hasiko da, eta ikastetxez ikastetxe joan eta gero, Kurutziaga ikastolan amaituko da.

  • APIRILAK 13, LARUNBATA

12:00etan, triki poteoa, Andra Marian hasita.

14:30ean, Korrika Bazkaria Plateruenan. Tiketak salgai daude AEK-ko Abarrak euskaltegian. (Nagusien menua 15 € eta umeena 6€), Bazkalostean, jolasak eta euskal kanten bingoa.

18:55ean, KORRIKA!

 

Idoia Bengoak irabazi du Korrikako lehiaketa berezia

Parte hartzaileen artean zozketa egin, eta Durango Kirolakeko Idoia Bengoak lortu du Korrikako materiala eskuratzeko 50 euroko bonoa. Zorionak! AEK-ko Abarrak euskaltegian eskuratu ahalko duzu materiala.

Galderei buruz, azalpentxo batzuk hemen:

1. Korrikaren ideia hartuta beste hainbat hizkuntzaren alde ere egin dira antzerako ekitaldiak aipa itzazu hizkuntza horietako bi.

Hainbat aipatu dituzue erantzunetan. Bada, orain arte sei hizkuntza komunitatetan sortu dituzte Korrikaren antzerako ekimenak: Correllengua (1993 urtetik), katalanaren alde; Correlingua, galizieraren alde (2000 urtetik); Ar Redadeg, bretoieraren alde (2008tik);  Rith, Irlandako gaelikoaren alde (2010etik); Ras yr laith, galesaren alde (2014tik); Lefkantum, maputxeen mapuzugun hizkuntzaren alde (2017tik); eta La passem, okzitanieraren alde (2018tik).. Horrez gain, 2020an alsazieraren alde lehenengo aldiz antolatuko dute Sprochrenner lasterketa.

2. Nortzuk eraman zuten udal langileen izenean 20.Korrikako lekukoa?

Andraguneko Nagorek azken orduan ezin zuela, eta Ander Alvarez, Maite Euba eta Esteban Urainek eroan zuten lekukoa duela urte bi. Hementxe froga bisuala:

3. Korrikako zein abesti duzu gustukoen?

Erantzunetan, Denok Korrikara (19.Korrika),  Big Beñat (12.Korrika), Akelarreren Korrika (2.Korrika)  Gozategiren Euskal Herria Korrika (10.Korrika), eta Tapia eta Leturiaren Aide Korrika (8.Korrika). Negu Gorriaken ‘Kolore Bizia’ abestia ere aipatu duzue batzuk, baina hori ez da Korrikako abestia! 😉

4. Nor omenduko zenuke Korrikan?

Hauexek izan dira erantzunak:

– 70.hamarkadan euskara irakasten ibili ziren andereñoak (2 bozka)
– Euskara ikasi eta erabiltzen duten atzerritarrak
– 70.hamarkadako gurasoak, seme-alabak euskaraz ikasteko egin zuten ahaleginagatik
– Euskararen alde ahaleginak egin dituzten guztiak
– Euskaldunberriok
– Txillardegi

5. Proposatu 22.Korrikarako lelo bat!

Hauexek dira proposatu dituzuen leloak:
– Euskaraz abante bizian
– Gure mintza eguneroko ekintza
– Hizkuntza, gure bizimodua
– Euskaraz korrika bizian
– Beti izan Ahobizi!
– Korrikan urrun, euskaraz jardun
– Mintza!

AEK-koei helaraziko dizkiegu, inspirazio iturria izan zaitezkete-eta!

Korrika badator! Parte hartu ‘Egin klika!’ lehiaketa berezian!

Aste bi barru, apirilaren 4an irtengo da Garestik 21.Korrika. Ehundaka kilometro egin eta gero, Durangora apirilaren 13an helduko da, 19:00ak inguruan, eta biharamunean, apirilaren 14an iritsiko da helmugara: Gasteizen jai erraldoi batekin agurtuko dute euskararen aldeko lasterketa. (Hemen duzue 21.Korrikako ibilbidea)

Korrika datorrela eta, lehiaketa berezia antolatu dugu aurten. Bost galdera hauek erantzuteko prest? Erantzuten duzuenon artean Korrikako materiala eskuratzeko 50 euroko bonoa zozkatuko dugu!

Erantzuteko, post honetan iruzkina idatzi dezakezue edo trebatzailea@durango.eus helbidera bidali erantzuna.